Hangi yağ kullanılır?
Pistonlu (alternatif hareketli) hava kompresörlerinde krank mili, biyel kolu, piston ve silindir et yağlaması gerekir. Bu makineler için üreticiler çoğunlukla ISO VG 68 veya ISO VG 100 viskozitesinde, pistonlu kompresörler için tasarlanmış kompresör yağını (ISO 6743-3 DAA veya DAB sınıfı) önerir. Küçük, tek kademeli ve yüksek devirli kompresörlerde daha ince, büyük ve yavaş çalışan çok kademeli kompresörlerde ise daha koyu sınıf tercih edilir.
Kompresör yağının özelliği, 150-200 °C gibi çok yüksek sıcaklıktaki sıkıştırma ve boşaltma valflerinde bile düşük karbon ve vernik bırakmasıdır. Pistonlu kompresörde yağ, sıcak sıkıştırılmış havanın içinde buharlaşıp kısmen yanar; bu yüzden uygun olmayan yağ valf ve boşaltma hattında kalın karbon tabakası oluşturur. Biriken karbon valfleri tıkar, basıncı düşürür ve çok nadiren de olsa hat içi yangın veya patlama riski yaratır.
Bu nedenle SAE 30 gibi motor yağı bu amaçla önerilmez. Motor yağında bulunan temizleyici ve dağıtıcı katkılar, kompresör silindirinde yanarak kül ve karbon bırakır. Tek dereceli yağlar kendi alanlarında kullanışlıdır (tek dereceli yağlar yazımız), fakat kompresörde özel kompresör yağı kullanılmalıdır. Bazı çok eski veya basit kompresörlerde üretici, SAE 30 benzeri yağı açıkça belirtmiş olabilir; bu istisnada kılavuz esas alınır. Genel bilgi için kompresör yağı seçimi rehberimize bakın. Ürünlere pistonlu kompresör yağları kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Seçim tablosu
| Koşul | Önerilen yağ sınıfı | Not |
|---|---|---|
| Küçük atölye/boya kompresörü, ılıman ortam | ISO VG 68 kompresör yağı | Küçük piston kompresörlerde yaygın. |
| Orta ve büyük pistonlu kompresör, sürekli çalışma | ISO VG 100 kompresör yağı | Üretici ISO VG 68 belirtmiyorsa tercih edilir. |
| Çok kademeli, yüksek basınç (30 bar ve üstü) | ISO VG 100 veya üretici özel yağı | Basınç ve çıkış sıcaklığına göre üretici belirler. |
| Sıcak ortam, yüksek çıkış sıcaklığı | Sentetik veya yarı sentetik piston kompresör yağı | Karbon eğilimi daha azdır. |
| Soğuk ortam | Daha düşük viskozite veya sentetik | Soğuk çalıştırmada yağ akışkanlığı önemlidir. |
| Solunum havası, gıda (yağ bulaşması kritik) | Üretici onaylı özel yağ, uygun filtrasyon | Hava kalitesi standartları ayrıca değerlendirilir. |
Nelere dikkat edilmeli?
Doğru yağ tipi. Yağ etiketinde "kompresör yağı" ve uygun ISO 6743-3 sınıfı (DAA, DAB gibi) belirtilmiş olmalıdır. Hidrolik yağı veya genel amaçlı yağlar gerekli oksidasyon ve karbon direncini sağlamayabilir.
Karbon birikimi. Boşaltma valfi, çıkış borusu ve havalı tanka giden hat karbon birikiminin ilk görüldüğü yerlerdir. Valf plakalarının renginin kararması, kompresör doldurma süresinin uzaması veya sıcaklığın artması karbon belirtisidir. Düzenli valf temizliği, yağ miktarını ve türünü doğru tutmak bu riski azaltır.
Aşırı yağ. Karter yağ seviyesi fazla olursa yağ silindire sıçrar ve fazla yağ yanarak karbonlaşır, havaya yağ taşınır. Seviye çubuğu veya gözetleme camındaki işarete göre doldurun.
Karıştırma. Mineral ve sentetik yağları karıştırmamaya çalışın. Marka değişiminde mümkünse karteri boşaltın ve yeni yağı doldurun. Karışım hem yağ ömrünü hem de karbon eğilimini olumsuz etkiler.
Nem ve kondens. Pistonlu kompresörlerde kondens su karterde birikebilir. Özellikle az çalıştırılan ve soğuk ortamdaki kompresörlerde yağ sütleşir. Havalı tank ve hat tahliyesi düzenli yapılmalı, yağ bulanıksa değiştirilmelidir.
Kesin seçim için ekipman/araç kılavuzundaki yağ sınıfını esas alın.
Ne sıklıkla değiştirilir / kontrol edilir?
Pistonlu kompresörlerde mineral kompresör yağı için genel uygulama yaklaşık 500 ila 1.000 çalışma saati (çoğu küçük kompresörde 3-6 ay ya da daha kısa) değişimdir. Yarı sentetik ve sentetik piston kompresör yağlarında bu süre 2.000 saate kadar uzayabilir. Ağır hizmet ve yüksek sıcaklıkta aralık kısalır. Az kullanılan kompresörlerde de en az yılda bir yağ değiştirmek gerekir, çünkü yağ nem çekerek bozulur.
- Yağ seviyesini her çalıştırmadan önce veya haftalık kontrol edin.
- Yağın rengi ve kıvamını inceleyin; süt gibi ya da çok koyu yağı değiştirin.
- Emiş filtresini temiz tutun; toz yağa girerek aşınmayı artırır.
- Valfleri ve çıkış hattını periyodik olarak karbon yönünden kontrol edin.
- Kayış gerginliği ve soğutma kanatçıklarının temizliğini unutmayın.
Sık Sorulan Sorular
Pistonlu kompresöre motor yağı konabilir mi?
Motor yağı bu amaç için önerilmez. İçindeki temizleyici katkılar sıcak silindirde yanarak karbon ve kül bırakır, valflerde tıkanıklık yapar. Pistonlu kompresörler için tasarlanmış ISO VG 68 veya 100 kompresör yağı kullanmak daha güvenlidir. Üretici özellikle başka bir yağ belirtiyorsa kılavuza uyun.
ISO VG 68 ve ISO VG 100 arasındaki fark nedir?
ISO VG 100 daha koyu bir yağdır; yüksek sıcaklıkta ve ağır yükte daha kalın film oluşturur. ISO VG 68 daha akışkandır, soğukta ve küçük kompresörde tercih edilir. Hangisi gerektiği makinenin kılavuzunda belirtilir.
Kompresör yağı ne kadar sürede değişmeli?
Mineral kompresör yağında genel uygulama 500-1.000 çalışma saatidir; küçük atölye tipi kompresörlerde çoğunlukla birkaç ayda bir değişim yapılır. Sentetik yağlarda aralık uzar. Kesin süre için kompresörün bakım kılavuzuna bakılmalıdır.
Yağ nereden karışmış çıkıyor, hava yağ taşıyor, neden?
Fazla yağ seviyesi, aşınmış piston segmanları, tıkalı havalandırma veya yanlış viskozite havaya yağ taşınmasına neden olabilir. Önce seviyeyi ve yağ tipini kontrol edin; sorun sürerse segman ve silindir aşınmasını bir servis teknisyenine inceletin.
Sentetik kompresör yağına geçmeli miyim?
Sıcak ortamda, sürekli çalışan veya valf karbonlanması sorunu yaşayan kompresörlerde sentetik veya yarı sentetik yağ avantaj sağlar. Normal ve aralıklı kullanımda ise doğru viskozitede mineral kompresör yağı da yeterli olabilir.
