Hangi yağ kullanılır?
Ekskavatör, beko loder (kepçe), lastikli yükleyici, dozer ve mini yükleyici gibi iş makineleri; bom, arm, kova, kaldırma ve direksiyon hareketlerini hidrolik sistemle yapar. Bu sistemlerde en yaygın seçim, DIN 51524 standardına göre HM veya HLP tipi aşınma önleyici hidrolik yağdır. Viskozite sınıfı olarak çoğu makinede ISO VG 46, sıcak iklimlerde ve ağır işlerde ISO VG 68 kullanılır.
İş makineleri fabrika ortamından farklı olarak yıl boyu açık havada, tozlu, çamurlu ve çok geniş sıcaklık aralığında çalışır. Kışın sabah sıfırın altında, yazın ise öğle güneşinde hidrolik tankı 80 °C'ye yaklaşabilir. Bu nedenle bu makinelerde sıcaklık değişimine karşı viskozitesi az değişen, yani viskozite indeksi yüksek HVLP yağlar yaygın olarak tercih edilir. HVLP yağlar hem soğukta çabuk akar hem de sıcakta film kalınlığını korur.
Üretici kılavuzu yağ sınıfını çoğu zaman sıcaklık aralığına göre verir. Örneğin yazın ISO VG 68, kışın ISO VG 46 gibi. Mevsimsel değişim yerine yıl boyu tek yağ kullanmak istiyorsanız HVLP tipi çok dereceli hidrolik yağ pratik bir çözümdür. Genel bilgi için hidrolik yağı seçimi rehberimizi okuyun; ürünler için ISO VG 46 ve ISO VG 68 hidrolik yağ kategorilerine göz atabilirsiniz.
Seçim tablosu
| Çalışma koşulu | Önerilen yağ sınıfı | Not |
|---|---|---|
| Ilıman iklim, orta tempo | ISO VG 46, HM/HLP | Birçok ekskavatör ve kepçede standart değer. |
| Sıcak iklim, yaz, ağır hafriyat | ISO VG 68, HM/HLP veya HVLP | Yağ sıcaklığı yüksek seyreder; soğutucuyu temiz tutun. |
| Soğuk iklim, kış şantiyesi | ISO VG 32 veya 46 HVLP | Soğuk çalıştırmada makineyi boşta ısıtın. |
| Geniş sıcaklık aralığı, yıl boyu tek yağ | ISO VG 46 HVLP | Yüksek viskozite indeksi sayesinde pratiktir. |
| Çevreye duyarlı alanlar (göl, orman, arıtma) | Biyolojik olarak parçalanabilir hidrolik yağ | Üretici onayı ve conta uyumu gerekir. |
| Powershift şanzıman (loder, yükleyici) | Hidrolik yağı değil; kılavuzdaki transmisyon yağı | Aşağıdaki bölüme bakın. |
Nelere dikkat edilmeli?
Hidrolik ve şanzıman yağı farklıdır. Kepçe ve yükleyicilerin çoğunda tork konvertörlü powershift şanzıman bulunur. Bu şanzımanın yağı, hidrolik tanktan bağımsızdır ve genellikle üreticinin belirttiği powershift veya transmisyon (ATF benzeri) sıvısıdır. Yanlış yağ debriyaj balatalarında kayma veya fren etkisi sorunu yaratabilir. Uygun ürünler için powershift transmisyon yağları kategorisine bakın; yine de kılavuzdaki özellik belirleyicidir. Bazı makinelerde hidrolik ve şanzıman sistemi ortak bir yağ kullanır, bu durumda üretici onaylı tek sıvı kullanılır.
Kirlilik ve su. Şantiye ortamı toz, çamur ve yağmur demektir. Dolum öncesi kapak çevresini silin, temiz kap kullanın. Hidrolik silindir mili üzerindeki toz keçeleri hasarlıysa, tozu ve suyu sisteme taşır. Hava filtresi (nefeslik) ve dönüş filtresi şantiyede daha sık değişmelidir.
Kırıcı (çekiç) kullanımı. Hidrolik kırıcı bağlı ekskavatörlerde yağ çok daha yoğun ısınır ve kirlenir. Kırıcı kullanımının yoğun olduğu işlerde yağ ve filtre değişim aralığı üretici tarafından ayrıca verilir; genellikle normal kazı işine göre çok daha kısadır.
Karıştırma. Farklı yağlar karıştırılmamalıdır. Özellikle biyolojik esaslı yağlar mineral yağla karıştığında performansını ve onayını kaybedebilir. Yağ türü değişecekse sistem iyice boşaltılır, filtreler yenilenir.
Sıcak çalışma. Radyatör ve yağ soğutucusu çamur, yaprak ve tozla tıkandığında yağ aşırı ısınır. Soğutucu temizliği en ucuz ve etkili bakımdır.
Kesin seçim için ekipman/araç kılavuzundaki yağ sınıfını esas alın.
Ne sıklıkla değiştirilir / kontrol edilir?
İş makinelerinde hidrolik yağ için genel uygulama 1.000 ila 2.000 çalışma saatinde değişimdir; bazı üreticiler yağ cinsine göre 4.000-5.000 saate kadar uzatabilir. Kırıcı kullanımında bu süre belirgin biçimde kısalır. Dönüş filtresi çoğunlukla yağdan daha erken, 500 ila 1.000 saatte yenilenir. Kesin değerler için makinenin bakım kılavuzu esas alınmalıdır.
- Seviyeyi her vardiya başında, silindirler kapalı konumdayken kontrol edin.
- Yağın rengini ve kokusunu inceleyin; sütlü görünüm su girişini gösterir.
- Filtre ve havalandırma elemanlarını periyodunda değiştirin.
- Hortum, rakor ve silindir keçelerinde sızıntı arayın.
- Yağ analizi yaptırarak değişimi sürece değil duruma göre belirleyin.
Sık Sorulan Sorular
Ekskavatör hidrolik yağı ISO VG 46 mı 68 mi olmalı?
İklime ve üretici önerisine bağlıdır. Ilıman ve soğuk havada ISO VG 46, sıcak yaz koşullarında ve ağır işlerde ISO VG 68 tercih edilir. Yıl boyu tek yağ isteniyorsa yüksek viskozite indeksli HVLP tipi bir ISO VG 46 pratik olabilir. Kılavuzdaki değer önceliklidir.
Kepçe şanzıman yağı hidrolik yağıyla aynı mıdır?
Çoğu makinede hayır. Powershift şanzımanda üretici özelliği taşıyan transmisyon sıvısı kullanılır; hidrolik sistem için ise HM/HLP tipi hidrolik yağ gerekir. Yalnızca ortak yağ tanımlayan modellerde tek sıvı kullanılır ve bu bilgi kılavuzda yer alır.
Hidrolik kırıcı kullanıyorsam yağ değişimi nasıl olur?
Kırıcı kullanımı yağı daha çok ısıtır ve kirletir. Üreticiler bu çalışma türü için daha kısa yağ ve filtre değişim aralığı verir. Kırıcı oranı yüksekse yağ analizini sıklaştırmak ve filtreleri erken yenilemek yerinde olur.
Kışın hidrolik yağ koyulaşıyor, ne yapmalıyım?
Soğuk iklimde daha düşük viskoziteli veya yüksek viskozite indeksli HVLP yağ kullanmak sorunu azaltır. Ayrıca sabah makineyi yük vermeden birkaç dakika boşta çalıştırıp yağın ısınmasını sağlayın. Soğuk yağla ani yüklenme pompada kavitasyona yol açabilir.
Hidrolik yağ seviyesi neden düşer?
Seviye düşmesi çoğunlukla dış sızıntıdan (hortum, rakor, silindir keçesi) kaynaklanır. Sızıntı görünmüyorsa soğutucu veya iç kaçak da düşünülmelidir. Sürekli yağ eklemek yerine sızıntının kaynağını bulup gidermek hem maliyeti hem de çevre riskini azaltır.
