Motor yağı ambalajlarındaki 5W-30, 10W-40 veya 20W-50 gibi kodlar, yağın viskozite sınıfını gösterir. Viskozite, yağın akmaya karşı direncidir: düşük viskoziteli yağ ince ve akıcı, yüksek viskoziteli yağ kalın ve ağırdır. Bu kodlar uluslararası SAE J300 standardına göre belirlenir.
Koddaki iki sayı ne anlatır?
Örnek olarak 5W-30'u ele alalım:
- 5W: W harfi "winter" (kış) anlamına gelir. Bu kısım yağın soğuk çalıştırmadaki performansını gösterir. Sayı ne kadar küçükse yağ soğukta o kadar akıcıdır ve motorun her noktasına o kadar hızlı ulaşır.
- 30: Yağın motor çalışma sıcaklığındaki (100 °C) kalınlığını gösterir. Sayı büyüdükçe yağ sıcakta daha kalındır.
W sınıfları: soğukta ne kadar akıcı?
SAE J300, her W sınıfı için yağın hangi sıcaklıkta motoru döndürebileceğini (soğuk çalıştırma) ve hangi sıcaklıkta pompalanabileceğini test eder:
| Sınıf | Soğuk çalıştırma testi | Pompalanabilirlik testi |
|---|---|---|
| 0W | -35 °C | -40 °C |
| 5W | -30 °C | -35 °C |
| 10W | -25 °C | -30 °C |
| 15W | -20 °C | -25 °C |
| 20W | -15 °C | -20 °C |
Motor aşınmasının önemli bir kısmı ilk çalıştırma anında, yağ henüz her yere ulaşmamışken oluşur. Bu yüzden soğuk iklimlerde ve kısa mesafe kullanımda düşük W değeri avantaj sağlar.
İkinci sayı: sıcaktaki kalınlık
İkinci sayı, yağın 100 °C'deki kinematik viskozitesinin hangi aralıkta olduğunu gösterir:
| Sınıf | 100 °C kinematik viskozite (mm²/s) |
|---|---|
| 20 | 6,9 – 9,3 |
| 30 | 9,3 – 12,5 |
| 40 | 12,5 – 16,3 |
| 50 | 16,3 – 21,9 |
| 60 | 21,9 – 26,1 |
Sitemizdeki ürünlerin teknik föylerinden örnekler:
- Motul 8100 Eco-nergy 5W-30: 100 °C'de 10,1 mm²/s (30 sınıfı)
- Motul 7100 10W-40: 100 °C'de 13,2 mm²/s (40 sınıfı)
- Shell Helix HX3 20W-50: 100 °C'de 17,87 mm²/s (50 sınıfı)
Kalın yağ daha mı iyi korur?
Hayır, her zaman değil. Modern motorlar dar toleranslarla ve belirli bir yağ viskozitesine göre tasarlanır. Gereğinden kalın yağ soğuk çalıştırmada geç dolaşır, yakıt tüketimini artırabilir ve değişken supap zamanlaması gibi hidrolik sistemlerin çalışmasını etkileyebilir. Gereğinden ince yağ ise yüksek sıcaklık ve yükte yeterli yağ filmini oluşturamayabilir.
Eski ve yüksek kilometreli motorlarda üreticinin izin verdiği aralıkta daha kalın bir yağ (ör. 20W-50) tercih edilebilir; bu tür yağlar sızıntı ve yağ eksiltme sorununa yardımcı olabilir.
Doğru viskozite nasıl seçilir?
- Araç kullanım kılavuzu esastır. Kılavuzda önerilen viskozite ve şartnameyi (ACEA, API veya üretici onayı) bulun.
- Viskozite tek başına yeterli değildir. Aynı 5W-30 kodunu taşıyan iki yağ farklı şartnamelere sahip olabilir. Örneğin DPF'li araçlar düşük küllü ACEA C sınıfı yağ ister; bu konuyu DPF'li araçlar için motor yağı yazımızda anlattık.
- Kullanım koşulunu dikkate alın. Soğuk iklim ve kısa mesafe kullanımda düşük W değeri, ağır yük ve sıcak iklimde kılavuzun izin verdiği aralıktaki daha yüksek sıcak viskozite tercih edilebilir.
