Hidrolik direksiyon sistemi, direksiyon çevirmek için gereken kuvvetin büyük bölümünü pompanın ürettiği basınçla karşılar. Bu sistemin içindeki sıvı, hem basıncı iletir hem de pompa ve kremayeri yağlar. Fakat her araçta aynı sıvı kullanılmaz: bazı sistemler ATF ister, bazıları ise özel direksiyon sıvısı (PSF veya CHF). Yanlış seçim sızdırmazlık elemanlarına ve pompaya zarar verebilir.
Hidrolik direksiyon nasıl çalışır?
Motordan tahrik alan bir pompa, depodaki sıvıyı basınçlandırır. Direksiyon çevrildiğinde sıvı kremayerdeki piston tarafına yönlendirilir ve çevirmeyi kolaylaştırır. Sistemde pompa, hortumlar, kremayer ve depo bulunur; sıvı bu kapalı devrede dolaşır. Sıvının viskozitesi, aşınma koruması ve contalarla uyumu bu yüzden önemlidir.
ATF kullanan sistemler
Birçok araçta direksiyon sıvısı olarak otomatik şanzıman yağı (ATF) önerilir. Üreticiler genellikle Dexron gibi bir ATF sınıfı belirtir. Kılavuzda "ATF Dexron" yazıyorsa bu tip yağ uygundur. ATF genellikle kırmızı renkte olur; ancak renk tek başına yağın cinsini göstermez, yalnızca boyasıdır.
Özel direksiyon sıvısı (PSF/CHF)
Bazı üreticiler, özellikle bazı Avrupa markaları, CHF (Central Hydraulic Fluid) veya PSF olarak adlandırılan özel sıvılar kullanır. Bunlar sentetik bazlıdır ve genellikle yeşil renktedir; Pentosin CHF 11S bu tipe örnek olarak bilinen bir üründür. Bu sıvılar yalnızca direksiyon değil, bazı araçlarda süspansiyon gibi diğer hidrolik sistemlerde de kullanılabilir. Kılavuzda "CHF 11S" ya da benzeri bir onay yazıyorsa ATF kullanmayın.
| Özellik | ATF tipi | CHF/PSF tipi |
|---|---|---|
| Tipik renk | Kırmızı | Yeşil (çoğunlukla) |
| Şartname örneği | Dexron | CHF 11S, üretici PSF onayları |
| Karıştırma | Önerilmez | Önerilmez |
Karıştırmayın
Farklı direksiyon sıvılarını karıştırmak ya da kılavuz dışı bir sıvı eklemek şu risklere yol açabilir:
- Conta ve hortumların şişmesi veya sertleşmesi,
- Kremayer ve pompa keçelerinde sızıntı,
- Pompada gürültü ve erken aşınma,
- Sıvının köpürmesi veya özelliklerini kaybetmesi.
Sistem tipinden emin değilseniz depodaki sıvının rengine ve kapağındaki ibareye bakın; yine de kesin kaynak aracın kılavuzudur. Sıvı değişirken sistemde kalan eski sıvıyı mümkün olduğunca boşaltın.
Sızıntı belirtileri
- Direksiyon çevirirken uğultu veya inleme sesi (pompa hava çekiyor olabilir),
- Direksiyonun ağırlaşması, özellikle park hızında,
- Depo seviyesinin sürekli düşmesi,
- Aracın ön tarafının altında kırmızı, yeşil veya kahverengi yağ lekesi,
- Hortum bağlantılarında veya kremayer körüklerinde yağ izi,
- Sıvının köpüklü ya da koyu renkli görünmesi.
Seviye azsa yalnızca sıvı eklemek geçici çözümdür; kaçağın kaynağı bulunmalıdır. Sıvı çok kararmışsa veya içinde metal parçacık varsa sistem değişimi ve mekanik kontrol gerekir.
Elektrikli direksiyonda yağ yoktur
Günümüzde birçok yeni araç elektrikli direksiyon (EPS) kullanır. Bu sistemlerde pompa, hortum ve hidrolik sıvı bulunmaz; direksiyon yardımı elektrik motoruyla sağlanır. Bu nedenle bu araçlarda direksiyon yağı değişimi söz konusu değildir. Hidrolik direksiyonlu bir araca sahip olup olmadığınızı motor bölmesinde direksiyon sıvı deposunun varlığından anlayabilirsiniz; deponun olmadığı araçlarda sıvı eklemeyi denemeyin.
Değişim önerisi
Direksiyon sıvısı genellikle "ömürlük" kabul edilir, ancak uzun yıllar sonra rengi koyulaşır ve koruma özelliği düşer. Birçok servis, belirli bir kilometre aralığında ya da pompa sesi veya ağırlaşma başladığında sıvı kontrolü veya değişimi önerir. Aralık ve sıvı tipi için kılavuzu esas alın.
Sıvı seviyesi nasıl kontrol edilir?
- Aracı düz zeminde ve motor kapalıyken, tercihen soğukken kontrol edin.
- Depo üzerindeki MIN ve MAX işaretlerini veya kapak çubuğundaki sıcak/soğuk çizgilerini kullanın.
- Seviyeyi MAX işaretini aşmadan tamamlayın; fazla sıvı ısındığında taşabilir.
- Kontrol sırasında sıvının rengine, kokusuna ve içinde köpük ya da kırıntı olup olmadığına bakın.
Sıvı ne zaman değiştirilmeli?
Aşağıdaki durumlar sıvının kontrol edilmesi veya değiştirilmesi için işarettir:
- Sıvı belirgin biçimde koyulaşmış, siyaha veya kahverengiye dönmüş.
- Yanık kokusu geliyor.
- Direksiyon ağırlaşmış veya ses yapıyor.
- Pompa, kremayer ya da hortum değişimi yapılmış (sistem temizliği gerekir).
Sadece depodan sıvı çekip yenisini eklemek, sistemdeki toplam sıvının küçük bir kısmını yeniler. Daha eksiksiz değişim için, aracı sabit tutup direksiyonu uç noktalara çevirerek eski sıvının tahliye edilmesi gibi servis yöntemleri kullanılır. Bu işlemi araç servisinde yaptırmak daha güvenlidir.
Hava alma ve doğru doldurma
Sıvı değişiminden sonra sistemde hava kalırsa direksiyon uğuldar, köpük oluşur ve direksiyon hissi değişir. Yeni sıvıyı doldurduktan sonra motor kapalıyken direksiyonu uçtan uca birkaç kez çevirin, seviyeyi tamamlayın, ardından motoru çalıştırıp işlemi tekrarlayın. Üretici prosedürü varsa onu izleyin.
Sık yapılan hatalar
- "Kırmızı sıvı kırmızı sıvıdır" diyerek renge göre ekleme yapmak.
- Sızıntıyı gidermeden sürekli sıvı tamamlamak; pompa kuru çalışırsa hızla yıpranır.
- Hortum bağlantılarını gereğinden fazla sıkmak veya eski hortumu yeniden kullanmak.
- Elektrikli direksiyonlu araçta depo aramak ya da yanlış bir yere sıvı eklemek.
Direksiyon sistemi güvenlik açısından kritik bir parçadır. Şüphe halinde bir servis uzmanına danışın ve kılavuzdaki sıvı tipinden ayrılmayın.
Demiryağ'da ilgili ürünler
Kategoriler: direksiyon yağları, direksiyon ATF ve ATF yağları.
- M-Oil Steering Fluid
- Mobil ATF 320 Dexron III
- Petrol Ofisi ATF II
- Castrol Transmax Power Steering Fluid
- Castrol Transmax Dexron VI Mercon LV
Kesin seçim için araç/ekipman kılavuzunu esas alın. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; üretici şartnamesi her zaman önceliklidir.
