Kış gelmeden önce antifrizin kaç dereceye kadar koruma sağladığını bilmek, donmuş bir radyatörle veya çatlamış bir motor bloğuyla karşılaşmamanın en kolay yoludur. Bu ölçüm için servislerde en çok kullanılan araç refraktometredir. Küçük, pil gerektirmeyen bu cihaz birkaç damla sıvıyla saniyeler içinde sonuç verir. Bu yazıda refraktometrenin nasıl çalıştığını, nasıl kullanıldığını, sonucun nasıl yorumlandığını ve diğer ölçüm yöntemlerinden farkını anlatıyoruz.
Antifrizin donma noktası neden ölçülür?
Soğutma sistemindeki sıvı, glikol ve su karışımıdır. Donma koruması, bu karışımdaki glikol oranına bağlıdır. Zamanla sisteme su eklenmesi, kaçaklar veya yanlış hazırlanmış karışımlar bu oranı değiştirir. Sıvının rengine veya görünüşüne bakarak koruma derecesini anlamak mümkün değildir. Bu yüzden özellikle kış öncesinde, sisteme dışarıdan su eklendiyse veya geçmişi bilinmeyen ikinci el bir araç alındıysa donma koruması ölçülmelidir. Doğru oranlar için antifriz karışım oranı sayfamıza bakabilirsiniz.
Refraktometre nasıl çalışır?
Refraktometre, ışığın bir sıvıdan geçerken ne kadar kırıldığını ölçer. Sıvının içindeki glikol oranı arttıkça kırılma da artar. Cihazın içindeki ölçek, bu kırılmayı doğrudan glikol oranına veya donma noktasına çevirecek şekilde hazırlanmıştır. Göz merceğinden bakıldığında açık ve koyu alanı ayıran bir çizgi görülür; bu çizginin ölçekte denk geldiği değer sonucu verir.
Otomotivde kullanılan refraktometrelerde genellikle birden fazla ölçek bulunur:
- Etilen glikol bazlı antifriz için donma noktası ölçeği.
- Propilen glikol bazlı antifriz için ayrı bir donma noktası ölçeği. İki glikolün kırılma değerleri farklıdır; yanlış ölçekten okumak hatalı sonuç verir.
- Birçok modelde cam suyu, akü asidi yoğunluğu veya AdBlue konsantrasyonu için ek ölçekler.
Pek çok cihazda otomatik sıcaklık telafisi (ATC) bulunur. Sıcaklık okumayı etkilediği için bu özellik, ölçümün oda sıcaklığına yakın koşullarda daha tutarlı olmasını sağlar.
Adım adım refraktometre ile ölçüm
- Motorun soğuk olduğundan emin olun. Sıcak sistemde kapağı açmak tehlikelidir; ayrıca sıcak numune okumayı etkileyebilir.
- Cihazı kalibre edin. Prizmanın üzerine birkaç damla saf (distile) su damlatın, kapağı kapatın ve çizginin sıfıra denk gelip gelmediğine bakın. Gerekirse cihazın ayar vidasıyla sıfırlayın.
- Prizmayı kurulayın ve yumuşak bir bezle temizleyin.
- Numune alın. Genleşme kabından, cihazla gelen pipetle birkaç damla sıvı alın. Kabın en üstündeki sıvı yerine biraz daha derinden numune almak daha temsili sonuç verir.
- Ölçün. Sıvıyı prizmaya damlatın, kapağı kapatın ve cihazı aydınlık bir yere doğru tutarak mercekten bakın.
- Doğru ölçekten okuyun. Antifrizinizin etilen glikol mü propilen glikol mü olduğunu ambalajdan öğrenin ve ilgili ölçekteki değeri not edin.
- Cihazı temizleyin. Ölçümden sonra prizmayı suyla silip kurulayın; antifriz kalıntısı sonraki ölçümü etkiler.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Ölçülen değer, karışımın donmaya başlayacağı yaklaşık sıcaklığı gösterir. Bu değerin, bulunduğunuz bölgede beklenen en düşük sıcaklıktan daha düşük olması gerekir. Etilen glikol için genel kabul gören yaklaşık değerler aşağıdadır; ürünler katkıları nedeniyle küçük farklar gösterebilir, ambalajdaki tabloyu esas alın.
| Hacimce glikol oranı | Yaklaşık donma noktası | Yorum |
|---|---|---|
| %30 | yaklaşık -15 °C | Ilıman bölgeler için bile sınırda; korozyon koruması zayıflar. |
| %40 | yaklaşık -24 °C | Ilıman iklimlerde yeterli olabilir. |
| %50 | yaklaşık -37 °C | En yaygın kullanılan oran. |
| %60 | yaklaşık -50 °C | Çok soğuk bölgeler için üst sınıra yakın. |
| Saf glikol | -13 °C civarında katılaşma | Su eklenmeden kullanılmaz; koruma düşer. |
Ölçüm, bölgeniz için yetersiz bir koruma gösteriyorsa sistemin bir kısmı boşaltılıp yerine aracın istediği konsantre antifriz eklenerek oran yükseltilebilir. Sonra motor bir süre çalıştırılıp sıvı karıştıktan ve soğuduktan sonra ölçüm tekrarlanır. Oran gereğinden yüksekse benzer şekilde su ile düzeltilir. Sıvı kirli veya süresi dolmuşsa oranı düzeltmek yerine tam değişim daha doğrudur; bu konuda antifriz ne zaman değişir yazımıza bakabilirsiniz.
Diğer ölçüm yöntemleri
Şamandıralı (toplu) antifriz ölçer
Pipet şeklindeki, içinde yüzen toplar veya şamandıra bulunan ucuz ölçerler sıvının yoğunluğuna göre çalışır. Pratik olsalar da sıcaklığa duyarlıdırlar ve hassasiyetleri sınırlıdır. Ayrıca propilen glikol bazlı antifrizlerde yanıltıcı sonuç verebilirler.
Test şeritleri
Bazı test şeritleri donma noktasıyla birlikte sıvının pH değeri hakkında da kabaca fikir verir. Hızlı bir kontrol için kullanışlıdır, ancak donma noktası ölçümünde refraktometre kadar hassas değildir.
Hangisi tercih edilmeli?
Servisler ve düzenli bakım yapan kullanıcılar için refraktometre en güvenilir ve uzun ömürlü seçenektir. Yılda bir kez kontrol yapan bir sürücü için de bir servisin refraktometre ölçümü yeterlidir.
Ölçümde sık yapılan hatalar
- Cihazı saf suyla sıfırlamadan ölçüm yapmak.
- Propilen glikol antifrizi etilen glikol ölçeğinden okumak.
- Sisteme yeni antifriz ekledikten hemen sonra, karışım tamamlanmadan ölçmek.
- Prizmayı önceki numuneden temizlemeden kullanmak.
- Sadece donma noktasına bakıp sıvının rengini, tortusunu ve kokusunu göz ardı etmek.
Sık sorulan sorular
Refraktometre ile antifriz kaç derece ölçülür?
Cihazın ölçeğine göre değişir; otomotiv refraktometreleri genellikle sıfırdan yaklaşık -50 °C ve altına kadar donma noktası okuyabilir. Ölçek aralığı cihazın kutusunda yazar.
Ölçüm için motor soğuk mu olmalı?
Evet. Hem güvenlik hem de doğru okuma için motor soğukken numune alın. Sıcak sistemde kapağı açmak basınçlı sıvının fışkırmasına neden olabilir.
Antifriz ölçümü ne sıklıkla yapılmalı?
Her kış başında bir kez ve sisteme su ya da farklı bir sıvı eklendiğinde ölçmek yeterlidir.
Refraktometre AdBlue ölçer mi?
Üzerinde AdBlue ölçeği bulunan modeller ölçer. AdBlue'nun üre oranı yaklaşık yüzde 32,5'tir; ölçek bu değere göre okunur. Cihazınızda bu ölçek yoksa sonuç güvenilir olmaz.
Hazır antifriz de ölçülmeli mi?
Ambalajdan yeni çıkmış hazır karışım etikette yazan korumayı sağlar. Ancak sistemde kalan eski sıvı veya sonradan eklenen su oranı değiştirdiği için dolumdan sonra ölçmek faydalıdır.
Demiryağ'da ilgili ürünler
İlgili kategoriler: organik antifriz, hibrit antifriz, konsantre antifriz ve kullanıma hazır antifriz. Ürün sayfalarında teknoloji, karışım oranı ve şartname bilgilerini kontrol edebilirsiniz:
- Liqui Moly Coolant KFS 12+
- Petrol Ofisi Süper Antifriz Konsantre
- Opet Extended Life Organik Antifriz
- M Oil RTU Organic Antifreeze -37
Kesin seçim için araç/ekipman kılavuzunu esas alın. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; üretici şartnamesi her zaman önceliklidir.
