Koyu gri veya siyah renkli, parmaklarda kayganlık hissi bırakan gresleri iş makinesi pimlerinde, aks mafsallarında ve ağır yüklü burçlarda sıkça görürsünüz. Bu greslerin çoğu molibden disülfür (MoS2) içerir. MoS2, gresin içine eklenen katı bir yağlayıcıdır ve özellikle yüksek yük, düşük hız ve darbeli çalışmada koruma sağlar. Bu yazıda MoS2'nin nasıl çalıştığını, nerede işe yaradığını ve nerede kullanılmaması gerektiğini anlatıyoruz.
Molibden disülfür nedir?
Molibden disülfür, doğada molibdenit minerali olarak bulunan, molibden ve kükürtten oluşan bir bileşiktir. Yağlayıcı olarak değerini, katmanlı (lamel) yapısından alır. Moleküller ince tabakalar halinde dizilir; bu tabakalar birbirine zayıf bağlarla tutunduğu için yük altında kolayca birbirinin üzerinden kayar. Bir deste iskambil kâğıdının yandan itildiğinde kayması gibi düşünülebilir.
MoS2 tanecikleri metal yüzeylere tutunarak pürüzlerin arasını doldurur ve ince bir katı film oluşturur. Bu film, yağ filmi incelip yırtıldığında bile metalin metale doğrudan temasını azaltır.
MoS2 greste ne işe yarar?
Gresin asıl yağlama işini baz yağ yapar. Ancak bazı koşullarda baz yağın oluşturduğu film yetersiz kalır:
- Çok yavaş hareket: Pimler ve burçlar gibi yavaş salınan parçalarda hidrodinamik yağ filmi oluşamaz.
- Yüksek yük ve darbe: Kepçe, kırıcı ve dozer bağlantılarında ani yükler yağ filmini ezer.
- Kısa salınımlar: İleri geri küçük açılarla hareket eden mafsallarda yağ yüzeye yeniden dağılamaz.
- Yağlama aralığının uzaması: Gres azaldığında yüzeyde kalan katı film kısa süreli koruma sağlar.
Bu koşullarda MoS2, yüzeyleri sınır yağlama rejiminde korur, sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır, kaynama ve yüzey yolunmasını önlemeye yardımcı olur. Bu nedenle MoS2'li gresler genellikle EP katkılı lityum veya lityum kompleks gres tabanıyla birlikte kullanılır.
Nerelerde kullanılır?
- İş makinesi pimleri, burçları ve bom bağlantıları,
- Kamyon ve traktör şasi mafsalları, kardan bağlantıları,
- Ağır yüklü, yavaş dönen veya salınan rulmanlar ve kaymalı yataklar,
- Bazı sabit hız mafsalları (aks körükleri içindeki gresler); burada yalnızca araç üreticisinin belirttiği gres kullanılır,
- Montaj sırasında sıkı geçme, cıvata dişi ve pres geçme yüzeyleri (MoS2 içerikli montaj pastaları).
Nerelerde dikkatli olunmalı?
MoS2 her uygulamaya uygun değildir:
- Yüksek devirli rulmanlar: Katı tanecikler hızlı dönen rulmanlarda gürültü ve ısınma yapabilir. Elektrik motoru ve iş mili gibi yüksek devirli rulmanlarda MoS2'li gres genellikle önerilmez.
- Merkezi yağlama sistemleri: Katı katkılar bazı dağıtıcılarda birikebilir. Sistem üreticisinin onayı aranmalıdır.
- Çok yüksek sıcaklık: MoS2 havada yüksek sıcaklıkta oksitlenir ve yağlama özelliğini kaybeder; oluşan oksit aşındırıcı olabilir. Yüksek sıcaklık uygulamalarında ürünün sıcaklık sınırı kontrol edilmelidir.
- Elektrik kontakları ve hassas mekanizmalar: Koyu, kirli bir görüntü bıraktığı ve kalıntı oluşturduğu için bu tip yerlerde uygun değildir.
- Gıda temaslı ekipman: Yalnızca gıda uyumlu (NSF H1) sınıfta onaylı ürünler kullanılabilir.
MoS2 ve grafit farkı
| Özellik | MoS2 | Grafit |
|---|---|---|
| Yapı | Katmanlı, kayan tabakalar | Katmanlı, kayan tabakalar |
| Nem ihtiyacı | Kuru ortamda ve vakumda da kayar | İyi kaymak için ortamda nem ister |
| Yüksek yük | Çok iyi | İyi |
| Yüksek sıcaklık (havada) | Belirli bir sıcaklığın üzerinde oksitlenir | Daha yüksek sıcaklığa dayanır |
| Tipik kullanım | Pim, burç, mafsal, montaj pastası | Açık dişli, yüksek sıcaklık uygulamaları |
Bazı ürünler MoS2 ve grafiti birlikte içerir. Seçimde ürünün teknik bilgisinde yazan sıcaklık aralığı ve uygulama alanı esas alınmalıdır.
MoS2'li gres seçerken nelere bakılır?
Ambalajında "moly" veya "molibdenli" yazması, bir gresin uygulamaya uygun olduğu anlamına gelmez. Seçimde şu bilgileri birlikte değerlendirin:
- Kıvamlaştırıcı tipi: Lityum, lityum kompleks veya kalsiyum sülfonat gibi taban, sıcaklık ve su direncini belirler. Makinede kullanılan mevcut gresle uyumu da kontrol edilmelidir.
- NLGI sınıfı: Elle greslenen pim ve burçlarda çoğunlukla NLGI 2, merkezi yağlama sistemlerinde ise sistemin izin verdiği daha yumuşak sınıflar kullanılır.
- Baz yağ viskozitesi: Ağır yük ve yavaş hareket için genellikle daha yüksek viskoziteli baz yağ tercih edilir.
- MoS2 oranı: Ürünler farklı oranlarda katı katkı içerir. Ürün sayfasında bu bilgi yoksa uygulama alanı açıklamasına bakın.
- Su ve ortam: Islak, çamurlu ve tuzlu ortamlarda suya dayanıklılık ve korozyon koruması da önemlidir.
İş makinelerinde üretici çoğu zaman pim ve burçlar için belirli bir gres tipi önerir; bakım kılavuzundaki öneri her zaman önceliklidir.
Motor yağındaki molibden ile karıştırılmamalı
Bazı motor yağlarının etiketinde "molibden" veya "Mo" ibaresi görülebilir. Modern motor yağlarında kullanılan molibden çoğunlukla yağda çözünen organik bileşikler (örneğin MoDTC) şeklindedir ve sürtünme azaltıcı olarak görev yapar. Bu, gresteki katı MoS2 taneciklerinden farklıdır. Motor yağına dışarıdan MoS2 katkısı eklemek isteniyorsa, motor üreticisinin ve yağ üreticisinin önerileri dikkate alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
MoS2'li gres ne işe yarar?
Yüksek yük, darbe ve yavaş harekette yağ filmi yetersiz kaldığında metal yüzeyleri katı bir filmle korur, aşınmayı ve sürtünmeyi azaltır.
Molibdenli gres rulmana basılır mı?
Ağır yüklü ve yavaş dönen rulmanlarda kullanılabilir. Yüksek devirli rulmanlarda, özellikle elektrik motorlarında, genellikle önerilmez; ekipman kılavuzuna bakın.
MoS2'li gres ile normal gres karıştırılır mı?
Belirleyici olan gresin kıvamlaştırıcı tipidir. Aynı tip tabana sahip greslerde sorun genellikle azdır; farklı tiplerde uyumluluk kontrol edilmelidir.
Siyah gres her zaman MoS2'li midir?
Hayır. Koyu renk grafitten, boyadan veya baz yağdan da kaynaklanabilir. Ürün sayfasında katı katkının ne olduğu yazmalıdır.
Molibdenli gres yüksek sıcaklığa dayanır mı?
Dayanım gresin kıvamlaştırıcısına ve baz yağına bağlıdır. MoS2 havada belirli bir sıcaklığın üzerinde oksitlenir; yüksek sıcaklık uygulamalarında ürünün sıcaklık sınırını kontrol edin.
Demiryağ'da ilgili ürünler
İlgili kategoriler: yüksek yük gresleri, rulman ve şasi gresleri ve yağ katkıları. Ağır yük greslerinin kullanımı için ağır yük gresi sayfamıza da bakabilirsiniz. Örnek ürünler:
- M Oil Moliga Moly Grease 2
- M Oil Moliga Moly Grease 3
- M Oil Moliga Moly Grease 1
- Liqui Moly Oil Additiv MoS2
Kesin seçim için araç/ekipman kılavuzunu esas alın. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; üretici şartnamesi her zaman önceliklidir.
